Các định dạng ảnh giải thích dễ hiểu: JPG, PNG, GIF, WebP, AVIF, HEIC, SVG và BMP
·
Có hàng chục định dạng ảnh, nhưng tám loại là đủ cho gần như mọi thứ bạn tải về, tải lên hoặc gửi đi. Mỗi loại được tạo ra cho một việc khác nhau, và chọn sai có thể cho ra file khổng lồ, logo bị nhòe hoặc một bức ảnh không ai mở được. Bài này giải thích từng định dạng mạnh ở đâu và cách chọn.
Vì sao có nhiều định dạng đến vậy
Các định dạng ảnh ra đời ở những thời điểm khác nhau để giải quyết những vấn đề khác nhau. Có loại thiết kế cho ảnh chụp, có loại cho đồ họa màu phẳng, có loại cho web và có loại cho máy ảnh. Định dạng mới thường cho file nhỏ hơn, nhưng định dạng cũ được nhiều phần mềm hỗ trợ hơn.
Bạn không cần học hết. Chỉ cần biết mỗi loại mạnh ở đâu và yếu ở đâu là đủ để tránh phần lớn rắc rối.
Tám định dạng trong một bảng
| Định dạng | Phù hợp nhất với | Trong suốt | Nén | Hỗ trợ |
|---|---|---|---|---|
| JPG | Ảnh chụp | Không | Có mất dữ liệu | Phổ biến mọi nơi |
| PNG | Đồ họa, ảnh chụp màn hình | Có | Không mất dữ liệu | Gần như mọi nơi |
| GIF | Ảnh động rất nhỏ | Cơ bản | Không mất dữ liệu, 256 màu | Phổ biến mọi nơi |
| WebP | Ảnh chụp và đồ họa trên web | Có | Cả hai | Trình duyệt và công cụ hiện đại |
| AVIF | Ảnh chụp trên web | Có | Cả hai | Trình duyệt, nơi khác còn hạn chế |
| HEIC | Ảnh iPhone | Có | Có mất dữ liệu | Apple và các hệ thống đời mới |
| SVG | Logo, biểu tượng | Có | Vector | Trình duyệt và công cụ thiết kế |
| BMP | Phần mềm đời cũ | Hạn chế | Không | Chương trình cũ |
Ưu và nhược điểm của từng định dạng
JPG
- Ưu điểm: ảnh chụp rất nhẹ và được hỗ trợ ở mọi nơi.
- Nhược điểm: không trong suốt, và chữ sắc nét bị nhòe khi chất lượng thấp.
PNG
- Ưu điểm: sắc nét tuyệt đối và có trong suốt.
- Nhược điểm: file lớn với ảnh chụp.
GIF
- Ưu điểm: chạy ở mọi nơi và hỗ trợ ảnh động đơn giản.
- Nhược điểm: chỉ 256 màu và file nặng. WebP động hoặc video ngắn hiện đại làm việc này tốt hơn.
WebP và AVIF
- Ưu điểm: file nhỏ hơn JPG hoặc PNG, có trong suốt và ảnh động.
- Nhược điểm: phần mềm cũ có thể không nhận, và AVIF tạo file chậm hơn.
HEIC
- Ưu điểm: nhẹ bằng khoảng một nửa JPG ở chất lượng tương đương, kèm các dữ liệu bổ sung như Live Photo.
- Nhược điểm: nhiều website và chương trình cũ không chấp nhận.
SVG
- Ưu điểm: sắc nét ở mọi kích thước và rất nhẹ với hình đơn giản.
- Nhược điểm: không phù hợp với ảnh chụp.
BMP
- Ưu điểm: đơn giản và nhanh với phần mềm cũ.
- Nhược điểm: không nén nên file rất lớn.
Từng bước: chọn đúng định dạng
- 1Đó có phải ảnh chụp không? Dùng JPG để chia sẻ, WebP cho website.
- 2Đó là logo hay biểu tượng làm từ các hình khối? Dùng SVG, hoặc PNG nếu nơi nhận không chấp nhận SVG.
- 3Đó là ảnh chụp màn hình hay sơ đồ có chữ sắc nét? Dùng PNG.
- 4Có cần nền trong suốt không? Dùng PNG hoặc WebP.
- 5Đó là ảnh động? Nên dùng WebP động hoặc video thay vì GIF.
- 6Ảnh từ iPhone và không mở được ở nơi khác? Chuyển HEIC sang JPG bằng HEIC sang JPG.
- 7Không chắc mình đang có định dạng gì? Ảnh sang JPG, Ảnh sang PNG và Ảnh sang WebP nhận hầu hết các định dạng.
Tìm hiểu sâu hơn
Để xem các so sánh trực tiếp, đọc PNG và JPG, WebP, PNG và JPG và HEIC và JPG. Nếu bạn làm website, bài về định dạng ảnh tốt nhất cho website chỉ cách kết hợp chúng với phương án dự phòng.
Những lỗi thường gặp
- Lưu ảnh chụp dạng PNG, nặng hơn JPG hoặc WebP rất nhiều.
- Dùng GIF cho ảnh động trong khi WebP hoặc video nhỏ hơn và đẹp hơn.
- Đổi đuôi file để "chuyển đổi". Đổi .heic thành .jpg không thay đổi dữ liệu bên trong.
- Dùng JPG cho logo có chữ, làm nhòe các cạnh.
- Chuyển qua lại giữa các định dạng có mất dữ liệu, mỗi lần lại mất chất lượng.
Câu hỏi thường gặp
Định dạng ảnh phổ biến nhất là gì?
JPG được dùng rộng rãi nhất cho ảnh chụp, còn PNG phổ biến nhất cho đồ họa và ảnh chụp màn hình.
Định dạng ảnh nào có chất lượng tốt nhất?
Các định dạng không mất dữ liệu như PNG giữ nguyên từng pixel. Với ảnh chụp, JPG, WebP hoặc AVIF chất lượng cao trông gần như y hệt ở dung lượng nhỏ hơn nhiều.
HEIC và JPG khác nhau thế nào?
HEIC nhẹ bằng khoảng một nửa JPG ở chất lượng tương đương nhưng ít được hỗ trợ hơn. JPG mở được ở hầu hết mọi nơi.
Tôi có thể chuyển bất kỳ định dạng ảnh nào sang định dạng khác không?
Được, bằng một công cụ chuyển đổi. Hãy nhớ rằng chuyển giữa các định dạng có mất dữ liệu sẽ làm mất một chút chất lượng, còn chuyển sang định dạng không mất dữ liệu thì không lấy lại được chi tiết đã mất.
Khi nào nên dùng SVG?
Cho logo, biểu tượng và hình minh họa đơn giản làm từ các hình khối. SVG luôn sắc nét ở mọi kích thước và thường rất nhẹ, nhưng không dành cho ảnh chụp.