Nén ảnh có mất dữ liệu và không mất dữ liệu: giải thích dễ hiểu
·
Định dạng ảnh nào cũng nén dữ liệu, nhưng không phải theo cùng một cách. Hiểu sự khác nhau giữa nén có mất dữ liệu và không mất dữ liệu giúp bạn tránh ảnh bị nhòe, file quá lớn và chất lượng âm thầm mất đi mỗi lần lưu. Bài này giải thích cả hai và chỉ cách làm việc với chúng.
Nén không mất dữ liệu: nhỏ hơn, nhưng không mất gì
Nén không mất dữ liệu tìm ra các quy luật lặp lại và lưu chúng gọn hơn, giống như một file ZIP. Khi mở ảnh, mọi pixel đều y như ban đầu. PNG, GIF, BMP (tùy chọn) và WebP dạng giữ nguyên dữ liệu hoạt động theo cách này.
Mức tiết kiệm với ảnh chụp chỉ ở mức vừa phải, vì ảnh chụp đầy nhiễu hạt, ít có quy luật. Nhưng với đồ họa phẳng, ảnh chụp màn hình và logo thì kết quả có thể rất tốt.
Nén có mất dữ liệu: nhỏ hơn nhiều, đổi lại một ít chất lượng
Nén có mất dữ liệu bỏ vĩnh viễn những thông tin mắt ít để ý nhất, như những khác biệt màu rất nhỏ và các chi tiết rất mịn. JPG, WebP dạng bỏ bớt dữ liệu, AVIF và HEIC dùng cách này. File có thể nhỏ đi 90 phần trăm trở lên, và ở mức vừa phải thì gần như không thể nhận ra thay đổi.
Đẩy đi quá xa thì lỗi xuất hiện: các ô vuông vỡ khối, cạnh bị nhòe, dải màu bị sọc ở bầu trời và vùng tối trông bẩn.
Có mất dữ liệu và không mất dữ liệu, so sánh cạnh nhau
| Không mất dữ liệu | Có mất dữ liệu | |
|---|---|---|
| Chất lượng | Giống hệt bản gốc | Giảm nhẹ, điều chỉnh được |
| Dung lượng file | Lớn hơn | Nhỏ hơn nhiều |
| Các định dạng thường gặp | PNG, GIF, WebP giữ nguyên dữ liệu | JPG, WebP, AVIF, HEIC |
| Phù hợp nhất với | Đồ họa, ảnh chụp màn hình, bản gốc để chỉnh sửa | Ảnh chụp để chia sẻ và dùng trên web |
| Lưu nhiều lần | Không mất thêm | Mỗi lần mất thêm một chút |
Ưu và nhược điểm của nén không mất dữ liệu
- Ưu điểm: giữ nguyên chất lượng tuyệt đối, lý tưởng để chỉnh sửa và lưu trữ, không bị giảm chất lượng qua từng thế hệ.
- Nhược điểm: file lớn với ảnh chụp, làm trang và việc tải lên chậm hơn.
Ưu và nhược điểm của nén có mất dữ liệu
- Ưu điểm: file rất nhỏ, trang nhanh và dễ chia sẻ.
- Nhược điểm: chi tiết mất vĩnh viễn, và nén quá tay thì nhìn thấy rõ.
Giảm chất lượng qua từng thế hệ: vì sao lưu đi lưu lại có hại
Mỗi lần một file có mất dữ liệu được mở ra, chỉnh sửa và lưu lại, nó lại bị nén lần nữa và mất thêm một chút. Sau nhiều lần, hư hại sẽ nhìn thấy được. Hiện tượng này gọi là giảm chất lượng qua từng thế hệ, và đó là lý do một bức ảnh chuyền qua lại giữa các ứng dụng có thể cuối cùng trông tệ hơn bản gốc.
Các ứng dụng nhắn tin và mạng xã hội thường nén lại ảnh khi bạn tải lên, nên chia sẻ một ảnh JPG vốn đã bị nén mạnh sẽ nhân đôi hư hại.
Từng bước: quy trình làm việc bảo vệ chất lượng
- 1Giữ một bản gốc nguyên vẹn, ở chất lượng cao nhất mà bạn có.
- 2Chỉnh sửa từ bản gốc. Nếu cần chỉnh sửa nhiều vòng, hãy làm việc trên định dạng không mất dữ liệu như PNG hoặc TIFF.
- 3Đổi kích thước trước, rồi nén một lần. Đổi kích thước & nén ảnh làm cả hai trong một bước, nên ảnh chỉ bị lưu kiểu có mất dữ liệu đúng một lần.
- 4Xuất bản có mất dữ liệu ở bước cuối, chọn mức chất lượng phù hợp với nơi đến, ví dụ 80 đến 85 cho ảnh bạn coi trọng và 70 đến 75 cho nhu cầu web thông thường.
- 5So sánh ở mức phóng to 100 phần trăm, đừng chỉ nhìn ảnh thu nhỏ, và giữ lại ảnh gốc phòng khi cần một kích thước khác sau này.
Chọn mức chất lượng
Với JPG và WebP, chất lượng 80 đến 85 là mặc định an toàn cho những ảnh bạn coi trọng, và 70 đến 75 là quá đủ cho phần lớn nhu cầu web. Dưới khoảng 60, mất mát bắt đầu dễ nhận ra khi nhìn kỹ. Nén ảnh cho bạn chọn một mức chất lượng hoặc một dung lượng mục tiêu và cho thấy mức tiết kiệm, còn hướng dẫn giảm dung lượng ảnh đi qua từng bước của quy trình.
Những lỗi thường gặp
- Chuyển một file có mất dữ liệu sang không mất dữ liệu để lấy lại chất lượng. JPG sang PNG không bao giờ lấy lại chi tiết đã mất. Xem chuyển JPG sang PNG có tăng chất lượng không.
- Nén lại một ảnh đã bị nén thay vì quay về ảnh gốc.
- Lưu ảnh chụp màn hình và logo dạng JPG chất lượng thấp, làm chữ và cạnh bị nhòe.
- Tăng mức chất lượng cho một file đã bị nén, làm file lớn hơn mà không đẹp hơn.
Câu hỏi thường gặp
PNG là loại có mất dữ liệu hay không mất dữ liệu?
PNG không mất dữ liệu. Nó giữ nguyên từng pixel, đó là lý do ảnh chụp lưu dạng PNG rất lớn.
JPG có luôn là loại có mất dữ liệu không?
Có, JPG chuẩn bỏ bớt một phần dữ liệu mỗi khi lưu, ở mọi mức chất lượng, dù ở chất lượng cao thì mất mát rất nhỏ.
Tôi có lấy lại được chất lượng đã mất do nén có mất dữ liệu không?
Không. Chi tiết đã bị loại bỏ vĩnh viễn, vì vậy bạn nên giữ một bản gốc và chỉ nén các bản sao.
Tôi nên dùng mức chất lượng nào cho JPG?
Khoảng 80 đến 85 cho những ảnh bạn coi trọng, và 70 đến 75 cho nhu cầu web thông thường. Dưới khoảng 60, mất mát bắt đầu lộ ra.
Nén có mất dữ liệu có xấu không?
Không hề. Chính nó làm ảnh chụp đủ nhỏ để chia sẻ và tải nhanh. Nó chỉ thành vấn đề nếu bạn nén quá mạnh hoặc nén nhiều lần.